Αξιολόγηση… ΤΩΡΑ!

Έφτασε ο καιρός τα ελληνικά πανεπιστήμια να ανταγωνιστούν τα ομόλογά τους ευρωπαϊκά. Μπορούν; Γίνεται; Δεν το γνωρίζουμε, και μάλιστα σε μια περίοδο που ο «εκπαιδευτικός εξαγνισμός» είναι προ των πυλών! Άραγε θα βοηθήσει η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ή θα φέρει μεγαλύτερο χαμό;

 Έφτασε ο καιρός τα ελληνικά πανεπιστήμια να ανταγωνιστούν τα ομόλογά τους ευρωπαϊκά. Μπορούν; Γίνεται; Δεν το γνωρίζουμε, και μάλιστα σε μια περίοδο που ο «εκπαιδευτικός εξαγνισμός» είναι προ των πυλών! Άραγε θα βοηθήσει η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ή θα φέρει μεγαλύτερο χαμό;

Πρόσφατα είχαμε τις εκθέσεις εσωτερικής αξιολόγησης για τα πρώτα τμήματα Πανεπιστημίων και ΤΕΙ της χώρας μας και η μουρμούρα ξεκίνησε! Συγκεκριμένα, η δημοσιοποίηση των εξωτερικών αξιολογήσεων προκάλεσε τα αντανακλαστικά του πανεπιστημιακού κατεστημένου, καθώς διδάσκοντες από κεντρικά τμήματα «έστειλαν μήνυμα» προς την ΑΔΙΠ και τους υπευθύνους των αξιολογημένων τμημάτων για την εγκυρότητα της αξιολόγησης.

Ποιοι έχουν αξιολογηθεί;

Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρώσει την εξωτερική αξιολόγηση το τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κρήτης, το τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, τα τμήματα Τεχνολογίας Τροφίμων του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, Πληροφορικής ΤΕΙ Αθηνών και Μηχανολογίας ΤΕΙ Κρήτης.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα;

Πέντε εκθέσεις έχουν δημοσιοποιηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.adip.gr (επίσημη ιστοσελίδα της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας ΑΔΙΠ) και τι είναι αυτό που προκύπτει; Ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με το εξεταστικό σύστημα. Από τη μια πλευρά, η πλειοψηφία των φοιτητών είναι χαμηλού επιπέδου σε σύγκριση με τους πανεπιστημιακούς κι αυτό διότι πολλοί είναι αυτοί που επιλέγουν τυχαία τα τμήματα. Από την άλλη οι «λάθος» υποψήφιοι που εισάγονται στα πανεπιστήμια. Και τι εννοώ με αυτό; Για να σας βοηθήσω να καταλάβετε θα σας αναφέρω ενδεικτικά την αναφορά της έκθεσης του τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου ότι υπάρχουν εισακτέοι που δεν έχουν διδαχθεί Χημεία. Φυσικά, υπάρχει κι ο άλλος παράγοντας με αναφορές ότι πολλοί διδάσκοντες είναι βολεμένοι, έχουν κακή επικοινωνία με τους σπουδαστές και δεν ενημερώνονται για τις διεθνείς εξελίξεις στον τομέα τους.

Τι λέει η κυβέρνηση;

Ο Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, κύριος Άρης Σπηλιωτόπουλος, σχετικά με την αξιολόγηση των ιδρυμάτων έχει πει πως «Η διάγνωση είναι απαραίτητη προϋπόθεση προκειμένου να έχουμε όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική θεραπεία. Δεν έχουμε την άποψη ότι όποιες αδυναμίες εντοπίζουμε στην εκπαίδευση πρέπει να τις κρύβουμε. Αντίθετα, πρέπει αυτές τις αδυναμίες να τις αναδεικνύουμε και να τις προσεγγίζουμε κατά τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να δημιουργούμε προϋποθέσεις για την επίλυσή τους. Άλλωστε, για αυτόν τον λόγο ξεκινήσαμε τον διάλογο, για να δούμε, κυρίως, τι θα πρέπει να κάνουμε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ξέρουμε ότι το επίπεδο παροχής Παιδείας στο Λύκειο έχει πάρα πολλά περιθώρια βελτίωσης, ξέρουμε ότι πρέπει να αποσυνδέσουμε το Λύκειο από τον τρόπο εισαγωγής των παιδιών στα Πανεπιστήμια και ξέρουμε ότι μπορούμε να αναβαθμίσουμε την Παιδεία και στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αν όλα αυτά γίνουν, θα έχουμε κάνει ένα πολύ καλό βήμα μπροστά προκειμένου να έχουμε μία καλύτερη Παιδεία στο μέλλον».

Τι είναι το σύστημα αξιολόγησης;

Η αξιολόγηση είναι ένα σύστημα που έχει υιοθετηθεί από πολλές χώρες της Ευρώπης, μια ιδέα αυτοκριτικής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτοκριτική, που στην χώρα μας άργησε να κάνει τη εμφάνιση της –εάν σκεφτεί κανείς πως από την δεκαετία του ’90 ξεκίνησε ο «θεσμός»- και δεν μοιάζει να είναι επιθυμητή από ένα μεγάλο τμήμα της πανεπιστημιακής κοινότητας. Η αρνητική στάση έχει σαν αποτέλεσμα να μην οδεύουμε τελικώς σε κάποια ομόφωνη πρόταση για την αξιολόγηση των ιδρυμάτων μας! Στην Ευρώπη η αξιολόγηση κινείται σε τέσσερις βασικούς άξονες: α)Ποιοι είναι οι στόχοι του ιδρύματος; β)Πως προσπαθεί να τους πετύχει; γ)Πως γνωρίζει ότι τους πέτυχε; και δ)Σε ποιες αλλαγές προχωράει για να βελτιωθεί;

SWOT

Τα συστήματα αξιολόγησης στηρίζονται στη λεγόμενη μέθοδο SWOT, που εξετάζει (όπως λένε και τα αρχικά του ονόματος της μεθόδου) τα δυνατά σημεία (Strengths), τα αδύναμα (Weaknesses), τις ευκαιρίες για ανάπτυξη ή μετεξέλιξη (Opportunities) και τις απειλές – κινδύνους εάν δεν υπάρξει βελτίωση (Threats).

Τι συμβαίνει σε άλλες χώρες;

Γερμανία, η πρωτοπόρος

Η διαδικασία έγινε υποχρεωτική αυστηρά για όλα τα ιδρύματα με ψήφιση σχετικού διατάγματος το 1998. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για καθένα από τα ιδρύματα έχουν αρχίσει ήδη να παρουσιάζονται – τα περισσότερα πανεπιστημιακά ιδρύματα άρχισαν τη διαδικασία αξιολόγησης των υπηρεσιών τους το 1995 και την ολοκλήρωσαν το 2001 (ο κύκλος της αξιολόγησης είναι εξαετής). Όμως, υπάρχουν και πανεπιστήμια που έχουν ολοκληρώσει την αξιολόγησή τους από το 1999. Παράλληλα δίνονται κίνητρα για τη βελτίωση των υπηρεσιών των πανεπιστημίων. Έξι γερμανικά πανεπιστήμια επιχορηγούνται κάθε χρόνο από επιχειρήσεις για να βελτιώσουν τις εκπαιδευτικές τους υπηρεσίες. Τα πανεπιστήμια, με τα χρήματα αυτά αναπτύσσουν προγράμματα σχετικά με το μάρκετινγκ, την οργάνωση επιχειρήσεων, το μάνατζμεντ και τις δημόσιες σχέσεις.

Ολλανδία, ετήσιο τσεκάπ

Κάθε πανεπιστήμιο κάνει μία εσωτερική αξιολόγηση ετησίως, ενώ υπάρχουν άλλοι δύο θεσμοί για την αξιολόγηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι επιτροπές των εξωτερικών κριτών και ο επιθεωρητής εκπαίδευσης, ο οποίος λειτουργεί ως ανεξάρτητη αρχή και βρίσκεται υπό την εποπτεία του υπουργού Παιδείας και έχει περισσότερο συμβουλευτικό χαρακτήρα για τη χάραξη της πολιτικής στην εκπαίδευση. H εξωτερική αξιολόγηση γίνεται ανά επιστημονικό τομέα. H σύνθεση της επιτροπής κριτών αποτελείται από 6 έως 8 μέλη, τα οποία προέρχονται από τα πανεπιστήμια, τη βιομηχανία, άλλους εκπαιδευτικούς φορείς χάραξης πολιτικής, ενώ συμμετέχουν και δύο φοιτητές με το ίδιο αντικείμενο σπουδών. O κάθε επιστημονικός τομέας ελέγχεται από την αντίστοιχη επιτροπή κάθε 6 χρόνια. Στόχος της εξωτερικής αξιολόγησης είναι η διασφάλιση και βελτίωση της ποιότητας των πανεπιστημίων. Από τα πανεπιστήμια απαιτείται να έχουν συγκεκριμένους στόχους σχετικά με τις γνώσεις και τις δεξιότητες, που πρέπει να αποκτήσουν οι φοιτητές. Τα πανεπιστήμια υποχρεούνται να ορίζουν το παιδαγωγικό σύστημα που ακολουθούν για την επίτευξη των στόχων. Από το 2002 έχουν τεθεί ορισμένα ποιοτικά εκπαιδευτικά στάνταρ, η προσέγγιση των οποίων συνδέεται και με ειδικές χρηματοδοτήσεις για κάθε πανεπιστήμιο.

M. Βρετανία, νέος αέρας

Τον Μάιο του 2002 η Μ.Βρετανία άλλαξε το κεντρικό σύστημα αξιολόγησης της. Το νέο σύστημα χρησιμοποιεί ανεξάρτητους κριτές αλλά και την επιτροπή για τη Διασφάλιση της Ποιότητας, η οποία έχει συμβουλευτικό ρόλο και αξιολογεί τις προόδους που γίνονται σε κάθε ίδρυμα. Βασικά στοιχεία αξιολόγησης είναι η ακαδημαϊκή ποιότητα των προγραμμάτων σπουδών των πανεπιστημίων, η ανανέωσή τους με βάση τους τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις και τα ποιοτικά αποτελέσματα που έχουν. H αξιολόγηση της διαρκεί έξι χρόνια.

Φινλανδία, με αυστηρότητα

Αν και υιοθέτησε τα τελευταία χρόνια το σύστημα αξιολόγησης των πανεπιστημίων, θεωρείται από τα πλέον αυστηρά. Η ακαδημαϊκή και ερευνητική δράση αυτονομήθηκαν, έχουν ως κύριο σημείο τον βαθμό διασύνδεσης των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας, κατά πόσο η δράση τους βοηθά τους φοιτητές στον κύριο στόχο και τέλος, κρίνεται κι ο βαθμός υλοποίησης των μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων.

National Student Survey

Στο εξωτερικό μία φορά το χρόνο πραγματοποιείται Εθνική Δημοσκόπηση των Φοιτητών (National Student Survey). Για τους σκοπούς της έρευνας ζητείται από τους ίδιους τους φοιτητές να αξιολογήσουν τα πανεπιστήμια τους όσον αφορά το επίπεδο σπουδών και την υποστήριξη που λαμβάνουν από τις υπηρεσίες τους. Οι φοιτητές κρίνουν 21 προτάσεις με βαθμό από 1 – 5 (1=διαφωνώ μέχρι 5=συμφωνώ). Οι λίστες αυτές είναι ενδεικτικές για το πως βλέπουν οι φοιτητές τα πανεπιστήμια στα οποία φοιτούν και δεν δίνει κατ’ ανάγκη μια ολοκληρωμένη και επιστημονικώς αμερόληπτη εικόνα για το επίπεδο σπουδών των εν λόγω πανεπιστημίων. Κατά καιρούς πολλά ήταν τα διάσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που αρνήθηκαν να λάβουν μέρος, όπως οι φοιτητές των πανεπιστημίων των Cambridge, Oxford και Warwick.

Αντί επιλόγου

Αναρωτιέμαι αν με την ολοκλήρωση των αξιολογήσεων θα συνεχίζει να θεωρείται καλύτερος και χρησιμότερος στα πανεπιστήμια ο επιστήμονας που έχει (αριθμητικά) τις περισσότερες δημοσιεύσεις από αυτόν με τις λιγότερες. Και κάτι που σας φύλαγα για το τέλος και που θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας, φοιτητές και καθηγητές είναι ο Ρώσος μαθηματικός Πέρελμαν, όπου το 2006 βραβεύτηκε με το μετάλλιο Φιλντς(αντίστοιχο του Νόμπελ), και αρνήθηκε να το παραλάβει. Ο άνθρωπος αυτός δεν δημοσίευε εργασίες του σε περιοδικά, αλλά έστελνε σκόρπιες σημειώσεις στο διαδίκτυο. Και φυσικά δεν διεύθυνε τα πολλά ερευνητικά προγράμματα! Με βάση τα παραπάνω ο μέσος όρος των δικών μας λεκτόρων πρέπει να έχει περισσότερα προσόντα από τον Πέρελμαν. Δε νομίζετε;

Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με το εξεταστικό σύστημα. Από τη μια πλευρά, η πλειοψηφία των φοιτητών είναι χαμηλού επιπέδου σε σύγκριση με τους πανεπιστημιακούς, από την άλλη οι «λάθος» υποψήφιοι που εισάγονται στα πανεπιστήμια. Φυσικά, υπάρχει κι άλλος παράγοντας με αναφορές ότι πολλοί διδάσκοντες είναι βολεμένοι κι έχουν κακή επικοινωνία με τους σπουδαστές.

Ο Ρώσος μαθηματικός Πέρελμαν, όπου το 2006 βραβεύτηκε με το μετάλλιο Φιλντς(αντίστοιχο του Νόμπελ), και αρνήθηκε να το παραλάβει. Ο άνθρωπος αυτός δεν δημοσίευε εργασίες του σε περιοδικά, αλλά έστελνε σκόρπιες σημειώσεις στο διαδίκτυο. Και φυσικά δεν διεύθυνε τα πολλά ερευνητικά προγράμματα! Με βάση τα παραπάνω ο μέσος όρος των δικών μας λεκτόρων πρέπει να έχει περισσότερα προσόντα από τον Πέρελμαν. Δε νομίζετε;

Total
0
Shares
Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *